SLOOP VAN PETER STRUYCKENS BLAUWE GOLVEN VOOR EEN PARK DAT NIET ZOMAAR KAN WORDEN AANGELEGD, IS GEEN VERSTANDIGE KEUZE

Vrijdag 28 april 2017 vond een discussie plaats over behoud of sloop van Blauwe Golven tijdens het Arnhems Nieuwscafé in de Molenplaats. Hieronder de standpunten van de Werkgroep Behoud Blauwe Golven Arnhem

1. De Arnhemse wethouder Gerrie Elfrink wil vóór het einde van dit jaar de gemeenteraad laten beslissen over de sloop van Blauwe Golven, een omgevingskunstwerk op het Roermondsplein van Peter Struycken uit de jaren zeventig van de vorige eeuw. De wethouder heeft haast en maakt er een alles-of-niets-zaak van. De stad krijgt een Creatieve Corridor, maar op voorwaarde dat Blauwe Golven wordt gesloopt. Geen sloop van Blauwe Golven betekent dat er geen Creatieve Corridor komt. Wat ons betreft is dit politieke manipulatie.

2. Wethouder Gerrie Elfrink wil een ingreep doen op het Roermondsplein, een voor de stad gezichtsbepalende plek. Dat vraagt serieus en onafhankelijk onderzoek zou je zeggen: onderzoek naar de stedenbouwkundige, historische en kunsthistorische betekenis van het daar aanwezige omgevingskunstwerk van Peter Struycken, naar de daadwerkelijke milieu-effecten en naar de kosten en haalbaarheid van alternatieve plannen. Dat is allemaal niet gebeurd. De milieubezwaren van wethouder Elfrink en zijn ambtenaren tegen Blauwe Golven zijn nattevingerwerk, zijn argumenten voor sloop onjuist. De gemeenteraad wordt zonder onderzoek, zonder mogelijkheid van afweging en alternatieven voor het blok gesteld. Dat is onverstandig. Wij stellen dat degelijk onderzoek een vereiste is.

WETHOUDER ELFRINK GEEFT ONJUISTE ARGUMENTEN VOOR SLOOP BLAUWE GOLVEN

Na jaren van stagnatie en onenigheid wordt er weer gebouwd in Arnhem. Het in 1944 verwoeste centrum ondergaat een transformatie en de bouwprojecten getuigen van elan en historisch besef. Delen van de oude, gezichtsbepalende wederopbouwarchitectuur blijven behouden en het historische stratenplan wordt hersteld en verenigd met nieuwe architectuur. Arnhem lijkt bevrijd van de naoorlogse logica waarbij stadsvernieuwing per definitie uitwissing van historisch erfgoed betekende. Voor hun aanpak verdienen het huidige college van B en W en met name wethouder Elfrink lof.

Peter Struycken SHFT 33 1982

Maar juist nu het de goede kant op gaat, is het door wethouder Elfrink gepresenteerde plan voor een Creatieve Corridor een lelijke tegenvaller. Tegen het plan op zich is niets in te brengen. Het voorziet in een verbinding tussen Filmhuis, Rozet, het Coehoorngebied, kunsthogeschool ArtEZ en het Museum en dat is toe te juichen. Die verbinding zal ongetwijfeld bijdragen aan de aantrekkelijkheid en de levendigheid van de stad. Wat echter tegenvalt is de wijze waarop wethouder Elfrink de gemeenteraad en de stad wil laten beslissen over het lot van Blauwe Golven, het door beeldend kunstenaar Peter Struycken eind jaren zeventig ontworpen omgevingskunstwerk op het Roermondsplein.

BRIEF VAN PETER STRUYCKEN AAN WETHOUDER ELFRINK: EEN VERKEERDE VOORSTELLING VAN HET WERK

8 april 2017

Geachte heer Elfrink, 

Ik heb de raadsvergadering van 3 april j.l. gevolgd vanuit Curaçao. Prettig om te horen dat u vindt dat mijn werk onaangetast moet blijven en wanneer dat niet kan, u het in zijn geheel wilt verwijderen.

Van het werk zelf heeft u echter een verkeerde voorstelling. Het werk, zoals het er nu bij ligt, is het resultaat van ontwerp-afspraken tussen twee partijen, de dienst verkeer, die de wegen inbrengt en mijn inbreng, de structuur van de golven. De afspraak is dat binnen de grenzen van het terrein waar wegen zijn geen golven zijn en waar golven geen wegen. 
Extreem voorgesteld: zonder wegen zijn er alleen golven, zonder golven zijn er alleen wegen. Deze eenvoudige ontwerp verdeling was een van de (vele) randvoorwaarden die van mijn ontwerp werd gevraagd en die in goed overleg met de dienst verkeer is geformuleerd. Onderdeel van die afspraak was ook dat de inbreng van de wegen voorrang heeft boven de golven, maar dat de golven de invulling zijn van het terrein. In het ontwerpproces bleek dit prima te werken. Mijn ontwerp was klaar en goedgekeurd voordat de plaats van wegen en kolommen van de viaducten hun bepaling kregen. Er zijn door de dienst verkeer verschillende ontwerpen gemaakt. Zonder probleem konden die in de golf-structuur worden opgenomen. De verdeling van inbreng werkte perfect en dat is bij verandering van wegen opnieuw zo.

Inbreuk op mijn ontwerp wil dus niet zeggen: verlegging van wegen. 

Een andere verandering valt echter buiten de ontwerp uitgangspunten en vormt wel een inbreuk op mijn ontwerp. 
Mij is in de loop der jaren door de gemeente een enkele maal instemming gevraagd voor aanpassing van mijn ontwerp door verandering van de grenzen van het terrein of door verwijdering van golven. Ik heb dan altijd geantwoord dat het een inbreuk op mijn inbreng zou betekenen en het dan beter is om mijn aandeel te verwijderen. Die inbreuk zou het gelukkige evenwicht dat nu tussen golven en wegen bestaat, tussen het visuele en het functionele karakter ervan, wezenlijk aantasten en de kracht ervan verminderen. Verlegging van wegen is nooit ter sprake geweest. Dat hoeft ook niet want daarover zijn de afspraken helder en zo zijn kleine aanpassingen van wegen in het verleden ook uitgevoerd. 

PETITIE TEGEN SLOOP PETER STRUYCKENS BLAUWE GOLVEN ARNHEM

Blauwe Golven is een omgevingskunstwerk in Arnhem, ontworpen in de jaren zeventig van de vorige eeuw door beeldend kunstenaar Peter Struycken (Den Haag 1939). 

Het door Struycken ontworpen omgevingskunstwerk was een verrassend en uniek antwoord op de visuele armoede en de ruimtelijke problemen geschapen door de na-oorlogse industriële stedenbouw en het toenemende autoverkeer. Er zijn weinig kunstwerken die qua maat en schaal zo zijn toegesneden op een plek, en weinig werken die op vergelijkbare wijze een dynamische samenhang scheppen in wat daarvoor een naargeestige open vlakte was. De kwaliteit van Struyckens omgevingsontwerp was geen toeval. Peter Struycken had zich in de voorafgaande jaren als kunstenaar onderscheiden door fundamenteel onderzoek van beeldende middelen.

Niettegenstaande de uitzonderlijke en unieke kwaliteiten van Blauwe Golven is de gemeente Arnhem van plan om dit omgevingskunstwerk  na jaren van verwaarlozing te slopen. Bent u daartegen? Vindt u dat de gemeente Arnhem Blauwe golven als belangrijk cultureel erfgoed moet onderhouden en bewaren voor later? Teken dan de petitie Geen sloop Blauwe Golven Arnhem op petities.NL.

De petitie tegen de sloop van Blauwe Golven is een initiatief van de Werkgroep Behoud Blauwe Golven Arnhem.

Contact: behoudblauwegolvenarnhem@gmail.com

VRAGEN AAN DE GEMEENTERAAD VAN ARNHEM 3 APRIL 2017

1968 Galerie Swart: Ad Dekkers, Hans Koetsier, Riekje Swart, Bob Bonies en Peter Struycken

Geachte Gemeenteraad,

De Werkgroep Behoud Blauwe Golven Arnhem en de de Werkgroep Monumentale kunst van Erfgoedvereniging Bond Heemschut verzetten zich tegen de voorgenomen sloop van Blauwe Golven, het in de jaren zeventig door Peter Struycken ontworpen omgevingskunstwerk op het Roermondsplein in Arnhem.

Wij zijn tegen sloop van Blauwe Golven omdat het hier gaat om een in Europa uniek omgevingskunstwerk van een vooraanstaand beeldend kunstenaar, wiens werk vanwege zijn artistieke betekenis is opgenomen in de collecties van het Rijksmuseum in Amsterdam en andere vooraanstaande musea. Blauwe Golven van Peter Struycken hoort bij de AKU-fontein, de inmiddels overal ter wereld als spraakmakend beschouwde Sonsbeektentoonstelling van 1971 en een omgevingskunstwerk als Jardin d'Émail in het Kröller-Müllermuseum. Net als die kunstwerken wijst Blauwe Golven terug naar de complexe jaren zestig en zeventig, die in het teken stonden van verandering en idealistische ambities en die niettemin, of juist daardoor, eindigden in een flinke ontnuchtering. Blauwe Golven is, anders gezegd, niet alleen kunsthistorisch, maar ook historisch van belang.

VRAGEN BIJ HET INSPIRATIEDOCUMENT CREATIEVE CORRIDOR

In het kader van het Meerjarenplan Infrastructuur, Ruimte en Transport van de Rijksoverheid en het door de provincie Gelderland en de gemeenten Arnhem en Nijmegen gesloten Bestuursakkoord Investerringsagenda zal de komende jaren een aanzienlijk bedrag worden geïnvesteerd in de Arnhemse economie en de ontwikkeling van de binnenstad. Vooruitlopend op die ontwikkeling heeft het college van B en W van Arnhem onder de titel Creatieve Corridor Arnhem een inspiratiedocument laten opstellen voor de herinrichting van het langs de Rijn gelegen deel van de Arnhemse binnenstad.

Wij, de initiatiefnemers van de petitie voor behoud van het omgevingskunstwerk Blauwe Golven, juichen dit toe. De blik is gericht op de toekomst, op het benutten van de karakteristieke, Arnhemse hoogteverschillen en het toegankelijk maken van de Rijnoevers voor het publiek. Bij de door het college voorgestelde sloop van Peter Struyckens omgevingskunstwerk Blauwe Golven hebben wij echter vragen.

ENGLISH

The municipality of Arnhem has plans to mutilate Peter Struycken's Blue Waves (1977), the largest outdoor environment in the Netherlands. Originally designed as an outdoor parking area, Blue Waves consists of an undulating pattern of white and blue paving stones beneath a bridge crossing the Rhine in Arnhem. The municipality intends to turn the coloured paved structure under the flyovers into a green area, while leaving the undulation and the fountain intact. Peter Struycken (1939) is one of the most versatile artists of the Netherlands and well-known, among other things, for his pioneering role in digital art. Sign the petition to safe this exceptional artwork.

PETER STRUYCKEN OVER DE GANG VAN ZAKEN ROND BLAUWE GOLVEN ARNHEM

Peter Strucken, Wetmatige beweging 1963

Curaçao 1 maart 2017

Wat de plannen zijn van de gemeente Arnhem met betrekking tot de golven werd me duidelijk door een artikel toegestuurd door Marco Bouman, journalist bij de Gelderlander. Hij had in 2009 ook al eens gepubliceerd over de gemeentelijke plannen. Met tussenpozen van soms enkele jaren werd me door de dienst publieke werken gevraagd om instemming met verwijdering van een gedeelte van het werk. Ik heb steevast geantwoord dat ik met gedeeltelijke verwijdering niet instem, maar dat het de gemeente vrij staat om het gehele werk op te rollen. De auteurswet geeft de eigenaar namelijk het recht een kunstwerk als geheel te verwijderen, maar gedeeltelijke verwijdering kan een aantasting van een werk betekenen en daardoor reputatieschade voor de kunstenaar. Hij heeft dan de auteurswet aan zijn kant en een vernield werk moet dan worden hersteld of toch in z'n geheel verwijderd worden.

Onverwacht dus de plannen van de gemeente om tot verwijdering over te gaan voor een 'bruisend en creatief alternatief'. Enkele dagen na het bericht in de Gelderlander ontving ik op 22 februari via Ilse Lenderink, een brief van Janna Brouwer namens het college van B en W. Janna Brouwer is 'Project Manager Creative Corridor' en schreef me dat het gehele werk gesloopt zou worden, maar de golven, na te zijn ontdaan van hun bestrating, zouden worden her-gebruikt om er het groen op aan te planten voor een park-alternatief. Ik heb haar geantwoord dat ik me principieel zal verzetten tegen her-gebruik van de golf-structuur omdat het een wezenlijk bestanddeel is van mijn werk. Men moet zelf maar iets bedenken. Ook heb ik gevraagd naar de onderbouwing van het 'hitte-stress' die het golfveld zou betekenen omdat slechts een klein deel van het terrein buiten de wegen direct zonlicht krijgt dat vervolgens door het golfkarakter wordt verstrooid. Het grootse deel van het terrein bestaat uit donkere geasfalteerde wegen die de warme absorberen. Ik heb nog geen antwoord.

VOORMALIG HOOFD CULTUUR ARNHEM VOOR BEHOUD BLAUWE GOLVEN

Herman Hofman voormalig hoofd Cultuur van de gemeente Arnhem pleit voor het behoud van Blauwe Golven op RTV Arnhem 28 februari 2017

ARTIKELEN EN BERICHTEN OVER BLAUWE GOLVEN IN DE PERS EN OP HET NET

International Network for the Conservation of Contemporay Art 6 maart 2017
Artikel van Saskia Bak, tegenwoordig directeur van Museum Arnhem, over het werk van Peter Struycken in Ons Erfdeel jaargang 51 (2008)

NRC 7 maart 2017

Volkskrant 23 februari 2017

Volkskrant 27 februari 2017

AD 2 maart 2017

Protest vanGroen Links tegen aanbrengen strepen 2010

Monumentaal 28 februari 2017

Erfgoedvereniging Heemschut

De Ergoedstem 27 februari 2017

MetaphoricallySpeaking 19 september 2017

RUUD BROUWERS, KUNST IN HET GROOT BRENGT ARNHEM EN RIJN WEER SAMEN WONEN TA/BK 8 1977

DE PLANNEN VOOR SLOOP EN VERGROENING WAAR WIJ TEGEN AGEREN

Informatie over de plannen voor sloop en vergroening van Peter Struyckens Blauwe Golven waartegen wij ageren, vindt u op de websites van Departement Tijdelijke Ordening en buro harro. 

Standpunt wethouder Gerrie Elfrink.

Het inspiratiedocument Creatieve Corridor in opdracht van de gemeente Arnhem opgesteld door karres+brands kunt u downloaden als pdf, rechtsonder op de pagina van de gemeente Arnhem.

WEDEROPBOUWARCHITECTUUR IS VAN HISTORISCH EN CULTUREEL BELANG

De vernietiging van de Arnhemse binnenstad tijdens de Tweede Wereldoorlog en de wederopbouw in de jaren vijftig, zestig en zeventig van de vorige eeuw zijn een onlosmakelijk deel van de geschiedenis van de stad. 

Wederopbouwarchitectuur en wederopbouwmonumenten dreigen in Arnhem en in Nederland in rap tempo te verdwijnen. Wij pleiten voor behoud van wederopbouwarchitectuur en wederopbouwmonumenten die historisch en artistiek van belang zijn zoals Blauwe Golven voltooid in 1978  en de Aku-fontein van architect Henk Brouwer en beeldhouwer Shinkichi Tajiri gerealiseerd in 1961.

De Aku-fontein is inmiddels een monument. Hetzelfde zou volgens ons moeten gebeuren met Blauwe Golven van Peter Struycken.

HET KAN OOK ANDERS: RESTAURATIE JARDIN D'ÉMAIL KRÖLLER-MÜLLER MUSEUM

Een ander belangrijk omgevingskunstwerk uit de jaren zeventig en te vinden niet ver van Blauwe Golven is Jardin d'Émail van Jean Dubuffet in het Kröller-Müller Museum. Informatie over het in 1974 aangelegd  Jardin d'Émail en de restauratie van dit werk.

BLAUWE GOLVEN GEEN HITTESCHILD

De blauwe golven zijn geen hitteschild. Op de site van de gemeente staat een kaart die aangeeft welke plekken in de stad te te veel hitte uitstralen. Dit was voor sommigen een argument om de blauwe golven weg te halen en er een park van te maken.

Als men echter de hitte-kaart en google maps kaart precies op elkaar legt, zie je dat Blauwe Golvenniet in de overheated zone ligt, maar er precies naast in de groene mixed climate zone. Het station en de binnenstad zijn de grote veroorzakers van hitte-uitstraling. De blauwe golven zijn ook heel licht van kleur (als ze goed schoon worden gehouden door de gemeente) Ze absorberen dan hitte, en zijn misschien juist wel heel positief voor het stadsklimaat..
(Met dank aan Marjon Gemmeke)

FOTO'S GELDERS ARCHIEF

Bron: Beeldbank Gelders Archief 

PETER STRUYCKEN OP HET NET

Website Peter Struycken
YouTube: tentoonstelling Peter Struycken Groninger Museum
YouTube: Peter Struycken over zijn werk
Hollandse Meesters
Panorama's van een aantal van Peter Struyckens kunstwerken gemaakt door Carel Struycken